Cechy i potrzeby dziecka zdolnego
Szczególne zdolności dziecka możemy zidentyfikować za pomocą obserwacji, w której zwracamy uwagę na jego zachowanie oraz cechy jego osobowości:
- w sferze umysłowej:
- szybko zapamiętuje nowe rzeczy, ma dobrą pamięć,
- rozumie polecenia i zadania,
- jest zainteresowane otaczającym światem, zadaje bardzo dużo pytań,
- jest ciekawe, pragnie poznać przyczyny danego zjawiska,
- ma rozległą wiedzę, posiada dużo wiadomości na określony temat,
- umysłowe zadania wykonuje z przyjemnością,
- potrafi przez dłuższy czas skupić uwagę na wykonywanym zadaniu,
- wyróżnia je bystrość obserwacji i spostrzegawczość,
- ma ciekawe pomysły oraz bogatą wyobraźnię,
- zna bardzo dużo słów, poprawnie posługuje się językiem,
- lubi wymyślać nowe zabawy i opowiadania,
- ma wiele pomysłów i rozwiązań problemów,
- swoje prace wykonuje bardzo dokładnie,
- w sferze społecznej:
- woli pracować samodzielnie,
- szybciej niż jego rówieśnicy nawiązuje kontakty z innymi,
- wykazuje zdolności przywódcze,
- jest samodzielne,
- w sferze fizycznej:
- jest aktywne w czasie zajęć,
- ma dobrą koordynację ruchową,
- w sferze emocjonalnej:
- wyraża swoje myśli i emocje w różnej formie, np. niewerbalnej, plastycznej,
- bywa niegrzeczne w chwilach znudzenia lub sfrustrowania,
- jest niecierpliwe, gdy inne dzieci wykonują powierzone zadania wolniej,
- jest wrażliwe na swoje i cudze uczucia,
- wykazuje emocjonalną głębię i intensywność uczuć i zachowań.
Dzieci, u których rozwinęła się potrzeba poznawcza, są ciekawe, poszukują możliwości wzbogacenia wiedzy i umiejętności w sposób aktywny (analizowanie, eksperymentowanie, samodzielne zadanie). Ważną rolę w zaspokajaniu potrzeb dziecka zdolnego pełni nauczyciel i rodzice. Ich zadaniem jest organizowanie dzieciom zabaw i zajęć pobudzających ich naturalną ciekawość świata i dawanie im możliwości samodzielnego doświadczenia. Pomocne w tym przypadku może być:
- dostosowanie tempa pracy i przekazywania wiedzy do możliwości dziecka,
- stwarzanie sytuacji do twórczego i samodzielnego rozwiązywania problemów,
- motywowanie do samodzielnej pracy,
- zachęcanie dziecka i rodziców do korzystania z różnego rodzaju zajęć poza przedszkolem (plastycznych, muzycznych, sportowych),
- udział w różnego rodzaju konkursach, występach itp.
W przypadku zaspokojenia potrzeb emocjonalnych chodzi o prawidłowy rozwój emocjonalny dziecka zdolnego, czyli wykształcenie się u dzieci umiejętności:
- czekania na nagrodę,
- podporządkowania się normom grupowym,
- adekwatnego reagowania na określone sytuacje,
- współdziałania w grupie,
- współodczuwania stanów emocjonalnych innych osób oraz chęć pomocy innym,
- radzenie sobie z przeżywanym stresem i negatywnymi emocjami.
Potrzeby społeczne przejawiają się przede wszystkim w chęci przynależności do określonej grupy. Dzieci zdolne niekiedy czuję się „inne” i wyobcowane z grupy. Niekiedy odtrącenie z grupy może wpływać destrukcyjnie na dziecko zdolne. Zrozumienie potrzeb dziecka zdolnego wymaga uwzględnienia jego intelektualnych i pozaintelektualnych cech osobowości.
Joanna Skoczylas
Artykuł opublikowany w czasopiśmie "Wychowanie w przedszkolu"
